कॅपिटॅलिझम, कॅपिटॅलिझम आणि कॅपिटॅलिझम या शब्दाला खरी चकाकी लाभली ती पंधरा वर्षापुर्वी सुरू झालेल्या ग्लोबलायझेशनमुळे. या इझमचे सगळ्यांनाच आकर्षण होते. सगळ्या तरूणाईची हौस आणि मौज या शब्दानं गेल्या दशकभर पुरवली. मात्र लेहमन बदर्स, मेरी लिन्च, मॉर्गन बदर्स आणि एआयजीच्या रुपानं अमेरिकेने रुजवलेला आणि मोठा केलेला भांडवलवाद एका झटक्यात कोसळला. आणि या भांडवलवादाच्या नशेत डुबलेल्या भल्याभल्यांची झोप उडाली. रोजगार देण्याच्या नावाखाली मोठ मोठ्या आऊट सोर्सिंगच्या कंपन्या भारतासारख्या विकसनशिल आणि गरीब राष्ट्रांमध्ये आल्या. पदवी पुर्ण होण्याआधीच गलेलठ्ठ पगाराच्या नोक-या तरूणांना मिळू लागल्या. लहान वयात पैशाचं आकर्षण जळू लागलं आणि शिक्षण अर्धवट सोडून एकवीसाव्या शतकातली नवी पिढी खुल्या दिलानं ही रातराणीची नोकरी आरामदायी प्रवासासारखी करू लागली. त्यामुळं उच्च शिक्षणाला आळा बसला. कोण शिकणार? उच्च शिक्षण घेतल्यानंतर येवढाच पगार मिळणार असेल तर शॉर्ट कट सोडून येवढ्या लांब लच्चक प्रवासाची गरजच काय? असे प्रश्न उपस्थित होऊ लागले. मात्र यामागे एक भयानक समांतर अर्थ व्यवस्था काम कतर असल्याचं भल्या भल्यांना लक्षात आलं नाही. या भांडवलवादी राष्ट्रांनी गरीब राष्ट्रांमध्ये रोजगार निर्माण केला खरा, मात्र यांनी दिलेला पैसा यांच्याचसाठी खर्च करण्याचे ठिकाणही यांनी आपल्याच देशात निर्माण केले. बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे बडे बडे मॉल्स गल्लो गल्ली उभे राहु लागले. आणि या मॉल्समध्ये वेळे आधी आणि प्रमाणापेक्षा जास्त पैसा कमावणारे कॉल्स सेंटर आणि कॉर्पोरेट क्षेत्रात काम करणारे सॅम(समाधान), सँडी(संदिप), अँडी(अनिरूद्ध) हे वारेमाप खर्च करू लागले. म्हणजे एका हातानं यांनी आपला खिसा भरायचा आणि दुस-या हातानं तो रिकामा करायचा. म्हणजे काय अमेरिकेतून आलेला पैसा मायदेशीच परत जाणार. यांची अर्थव्यवस्था सशक्त आणि खेळती राहण्यासाठी यांनी फक्त आपला वापर करायचा. आपल्याला नको त्या सवयी लावायच्या. नको ते स्वप्न दाखवायचे. मात्र यांनी आर्थिक धोरणात काही चुकीचे बदल केले तर त्याचा फटका सा-या जगाला सोसावा लागतो. मग रिसेशनच्या नावाखाली आऊट सोर्स केलेल्या कंपन्या बंद करायच्या. म्हणजे शेवटी बळी आमचाच द्यायचा. आणि यांनी आपल्या जीवावर कमवलेली माया मात्र यांच्या देशातील संकटात सापडलेल्या कंपन्या आणि रोजगार तारण्यासाठी वापरायची. असं हे अमेरिकन भांडवलवादी धोरण. या धोरणानं आता भारताची अर्थव्यवस्थाही पोखरायला सुरवात केली आहे. हे सत्य स्विकारायला सरकार कितीही आढेवेढे देत असले तरी भविष्यात याचा भोगावा लागणारा परिणाम म्हणजेच याचे उत्तर आणि प्रश्नही असेल. दिड दशकाच्या अत्यल्प काळात या वादाने सा-या जगात नवे वादळासारखे थैमान घातले आहे. त्यामुळे चकचकीत आणि झगमगीत दिसणा-या या अमेरिकन भांडवलवादाचा नव्याने पुनर्विचार होणे गरजेचे आहे.
